Hejt w szkole – jak szkoła może wspierać uczniów w trudnym czasie?

Słowa mają moc – potrafią dodawać skrzydeł, ale też mocno zranić. Wiemy, jak trudnym doświadczeniem bywa hejt w szkole i w Szkole Średniej TEB stawiamy na uważność, szczery dialog oraz budowanie relacji. Jak szkoła może być bezpieczną przystanią dla młodzieży? Jak reagować na hejt i co oznacza bezpieczna szkoła? Porozmawiajmy o tym, jak na co dzień tworzymy miejsce, w którym szanujemy się nawzajem.

Jakie są zasady bezpiecznej szkoły, która wspiera uczniów?

• Szkoła powinna reagować na hejt szybko, zapewniając uczniom wsparcie.
• Ważna jest edukacja o empatii i odpowiedzialności za wypowiadane słowa.
• Bezpieczna szkoła buduje relacje oparte na szacunku i dialogu.

Skala zjawiska i realia uczniów – czy hejt jest powszechny?

Zanim zaczniemy rozmawiać o hejcie w szkole, omówmy skalę tego zjawiska. Dla nas, jako bezpiecznej szkoły, zatrważające są wyniki najnowszych badań i ankiet – bezpośrednio pokazują, że hejt to zjawisko, które coraz częściej dotyka młodzież.

Patricia Guevara-Woźniak (1) wysuwa następujące wnioski:

Hejt w internecie to zjawisko bardzo powszechne, a badania pokazują, że aż 60% nastolatków przyznało, iż ich znajomi byli poniżani.

W swojej pracy zwraca też uwagę na odpowiedzialność, która ciąży na dorosłych – brak systemowej edukacji, jak odpowiadać na hejt w szkole i jakie są jego skutki, potęguje problem. Bez wsparcia rodziców i nauczycieli młodzież jest pozostawiona sama sobie. Niezbędne są więc działania profilaktyczne i edukacyjne.

Punkt widzenia nastolatków – dlaczego jest ważny?

Dr Patricia Guevara-Woźniak (1) i Magdalena Płachecka (2) są zgodne – bezpieczna szkoła powinna być placówką, która pokazuje młodzieży, jakie znaczenie mają ich słowa oraz jak mogą oddziaływać na innych. W profilaktyce nie bez znaczenia jest zaangażowanie samych uczniów, aby to oni współtworzyli zasady i kampanie o hejcie, co zwiększa ich poczucie odpowiedzialności za klimat w klasie.

Dlaczego edukacja w temacie hejtu w szkole jest istotna? Wśród młodzieży istnieje deficyt wiedzy na temat konsekwencji stosowania przemocy słownej (2). Badania pokazują, że:

• 28,2% uczniów przyznaje, że nie wie, jakie kary grożą sprawcom hejtu;
• 6,5% żyje w przekonaniu, że sprawca hejtu nie poniesie żadnej kary;
• 70,8% uczniów liceów oraz 54,5% uczniów szkół podstawowych nie wie, czy w ich placówce w ogóle działa Rzecznik Praw Ucznia.

Jak szkoła powinna reagować na hejt?

Szkoła odgrywa kluczową rolę w tworzeniu bezpiecznego środowiska, w którym każdy jest szanowany i akceptowany. Dlatego ważne jest wdrażanie skutecznych działań zapobiegających hejtowi. Jak reagować na hejt w szkole? Można:

• zapewnić szybkie reagowanie na zgłoszenia, aby każdy przypadek hejtu był traktowany poważnie i wyjaśniany bez zwłoki;
• umożliwić uczniom bezpieczne zgłaszanie problemów, np. stworzyć system poufnego zawiadamiania o przypadkach hejtu;
• prowadzić działania edukacyjne i organizować warsztaty na temat empatii, komunikacji i odpowiedzialności za słowa;
• zapewnić wsparcie psychologiczne, do którego ofiary hejtu powinny zawsze mieć łatwy i bezpieczny dostęp;
• informować rodziców o problemach, wspólnie ustalać działania naprawcze i wspierać zdrowie dzieci;
• budować kulturę szacunku i wzajemnego wsparcia – promować życzliwość i reagowanie świadków na przejawy hejtu.

Wymiana zdań zamiast konfliktu – szkoła bez hejtu

Sylwester Zielka (3) proponuje, aby nie skupiać się tylko na represjach i szukaniu winnych, a stawiać na mediacje rówieśnicze. To narzędzie, które uczy komunikacji w warunkach sporu i budowania relacji opartych na partnerstwie. Młodzież rozwija tym samym inteligencję emocjonalną i empatię.

W Szkole Średniej TEB mediacje rówieśnicze funkcjonują jako element wsparcia i rozwoju kompetencji miękkich oparty na zasadzie „rozmowa zamiast konfliktu”. To rozwiązanie obejmuje też wsparcie Rzecznika Praw Ucznia i wykłady z ekspertami.

Źródła

1. Guevara-Woźniak, P. (2021). Jak tworzyć dobre wzorce w komunikowaniu? Działania profilaktyczne przeciw mowie nienawiści.
2. Płachecka, M. (2026). Znaczenie profilaktyki hejtu w budowaniu bezpiecznego środowiska edukacyjnego.
3. Zielka, S. (2024). Mediacje w szkole: od konfliktu do demokracji.